Chapter 10: अन्योक्तयः

Important questions — the ones the board asked most (1)

1. Q1Case-based5 marksAsked: 2025

   अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखत – रे रे चातक ! सावधानमनसा मित्र क्षणं श्रूयताम् अम्भोदा बहवो हि सन्ति गगने सर्वेऽपि नैतादृशा: । केचिद् वृष्टिभिराद्र्रयन्ति वसुधां गर्जन्ति केचिद् वृथा, यं यं पश्यसि तस्य तस्य पुरतो मा ब्रूहि दीनं वच: ॥ (i) एकपदेन उत्तरत – (केवलं प्रश्नद्वयम्) (क) अस्मिन् श्लोके कवि: कं सम्बोधयति ? (ख) कीदृशं वच: न ब्रूहि ? (ग) अम्भोदा: कुत्र सन्ति ? (ii) पूर्णवाक्येन उत्तरत – (केवलं प्रश्नद्वयम्) (क) बहव: के सन्ति ? (ख) सर्वस्य पुरत: किं न वक्तव्यम् ? (ग) के वृष्टिभि: वसुधां आद्र्रयन्ति ? (iii) भाषिककार्यम् – (केवलं प्रश्नद्वयम्) (क) ‘केचिद् वृथा गर्जन्ति ।’ अत्र ‘केचिद्’ पदं केभ्य: प्रयुक्तम् ? (ख) ‘बहव: अम्भोदा:’ अनयो: पदयो: विशेषणपदं किम् ? (ग) श्लोके ‘समक्षम्’ इत्यस्य पदस्य क: पर्याय: प्रयुक्तोऽस्ति ?

   

   Medha Ma’am

   AskMedha’s AI teacher

   Watch it on the board · 85 s

   Model answer · Anyoktayah verse comprehension

   1. 1.(i) एकपदेन उत्तराणि – (क) चातकम् (ख) दीनम् (ग) गगने1 mark
   2. 2.(ii) पूर्णवाक्येन उत्तराणि – (क) गगने बहवः अम्भोदाः सन्ति। (ख) सर्वस्य पुरतः दीनं वचः न वक्तव्यम्। (ग) केचित् अम्भोदाः वृष्टिभिः वसुधाम् आर्द्रयन्ति।2 marks
   3. 3.(iii) भाषिककार्यम् – (क) 'केचिद् वृथा गर्जन्ति' इत्यत्र 'केचिद्' पदम् अम्भोदेभ्यः प्रयुक्तम्। (ख) 'बहवः अम्भोदाः' अनयोः पदयोः 'बहवः' विशेषणपदम् अस्ति, 'अम्भोदाः' च विशेष्यपदम्। (ग) श्लोके 'समक्षम्' इत्यस्य पदस्य पर्यायः 'पुरतः' प्रयुक्तः अस्ति।2 marks

   • एकपदेन उत्तर में केवल एक शब्द लिखें, जैसे 'चातकम्', 'दीनम्', 'गगने'।
   • पूर्णवाक्य वाले उत्तर में कर्ता और क्रिया दोनों लिखें, जैसे 'अम्भोदाः वृष्टिभिः वसुधाम् आर्द्रयन्ति'।
   • 'केचिद्' किसके लिए प्रयुक्त हुआ है, इसका उत्तर चतुर्थी/पञ्चमी बहुवचन रूप 'अम्भोदेभ्यः' में लिखें।

   Marks split as in the board’s published marking scheme

Questions parents and students ask

How many marks does "अन्योक्तयः" carry in CBSE Class 10 Sanskrit?

In the CBSE papers of 2023–2026, this chapter carried about 1 marks and about 0 questions a year; by marks it ranks 20 in Sanskrit.

Which are the most important (VVI) questions of "अन्योक्तयः"?

The 1 questions above are from the board’s real papers, each with the years it was asked; the most-asked come first with their full model answers. All 1 written questions of this chapter, with answers, are in the AskMedha app.

Do the answers follow the board’s marking scheme?

Yes. CBSE publishes its marking schemes; every model answer here is written point by point to the marks the board’s own scheme gives, and checked by a second, independent model.